Balen: Cultuur is er voor iedereen
donderdag, 28 augustus 2008 12:50
De prijzen stijgen. Het leven wordt met de dag duurder. Steeds meer mensen hebben moeite om de eindjes aan mekaar te knopen. Velen zijn al blij dat ze op het einde van de maand alle rekeningen kunnen betalen. Voor hen is bezuinigen aan de orde van de dag. En de eerste uitgavenpost waarop bespaard wordt, is cultuur. Zo dreigt cultuur een luxeproduct te worden, dat enkel nog weggelegd is voor wie een beetje financiële armslag heeft. Wie met een klein inkomen, een leefloon of een uitkering moet rondkomen, blijft verstoken van cultuur. Het OCMW Balen zocht en vond samen met Vormingplus Kempen een oplossing: Club Actief. Dat het Balense OCMW cultuur tot bij de financieel zwakste groep tracht te brengen, is niet zo verwonderlijk. OCMW’s hebben nu eenmaal de taak én de middelen om -onder andere culturele- drempels te verlagen.
Unieke aanpak
Club Actief ging in januari 2007 van start. “En we mogen spreken van een succes”, zegt Ineke Meekers, die tijdelijk de pas bevallen initiatiefneemster Ine Noukens vervangt. “Verschillende vooropgestelde doelstellingen werden reeds gehaald”. De hoofddoelstelling is de groep te laten kennismaken met het reguliere circuit van sport, cultuur, nieuwe media en vrije tijd in Balen en de buurgemeenten.
“Vorig jaar werkten we vooral rond sport, dit jaar focussen we op cultuur en volgend jaar komen de nieuwe media aan bod. Niet alleen verwezenlijkten we al een aantal doelstellingen, maar we krijgen ook positieve reacties van de leden van Club Actief. En vooral dat is voor ons een signaal om verder te gaan op de ingeslagen weg”.
Bij aanvang van het project werden 84 leden van het OCMW en 25 leden van het L.O.I. (Lokaal Opvang Initiatief) aangeschreven. “Mensen met een leefgeld van 60 euro of minder per week”, verduidelijkt Kristel Vanhulle van Vormingplus Kempen, “de groep dus die het meeste nood had aan dit initiatief”.
Het project mag dan kleinschalig zijn -Club Actief telt op dit ogenblik negen leden-, belangrijk is het wél. Negen mensen die zelden of nooit in aanraking kwamen met sport of cultuur en er zonder Club Actief hoogstwaarschijnlijk ook nooit mee in contact zouden gekomen zijn, horen nu bij een vereniging die niet alleen culturele evenementen bezoekt, maar die ook zelf activiteiten organiseert. De leden zijn tevreden en proberen via mond-tot-mondreclame nieuwe leden te werven. De trein lijkt vertrokken. “Het is nu de bedoeling dat Club Actief steeds zelfstandiger wordt”, zegt Kristel Vanhulle, “Vormingplus Kempen wil in het begin zeker een begeleidende rol spelen, maar op termijn moet Club Actief, weliswaar onder de hoede van het OCMW, het ook zonder ons kunnen redden. Daarom brengen we de leden heel wat vaardigheden bij zoals vergadertechnieken, meningen formuleren, luisteren naar elkaar, verslagen maken, enz. Zo kunnen ze op termijn uitgroeien tot een echte participatieraad binnen het OCMW, wat toch de einddoelstelling is. Helemaal op eigen benen zal Club Actief misschien nooit kunnen staan, maar dat hoeft ook niet. Er zal altijd wel een overkoepelend orgaan nodig zijn, al was het maar om enkele praktische problemen op te lossen. Een vaak weerkerend probleem is bijvoorbeeld dat leden van Club Actief niet altijd over vervoer beschikken. Dat moet dan opgelost worden door het OCMW. Want een van onze uitgangspunten is dat het gebrek aan vervoer geen reden mag zijn om geen lid te worden van Club Actief. Het is juist de bedoeling om de mensen aan te spreken die -soms letterlijk- het moeilijkst te bereiken zijn.”
Club Actief wérkt, dat is duidelijk. De logische vraag is dus of andere Kempense gemeenten het concept kunnen overnemen. Want uiteindelijk is toch iedereen gebaat bij een betere besteding van de middelen?
Kristel Vanhulle: “We hebben tijdens dit eerste anderhalf jaar al heel wat expertise opgebouwd. Die kunnen we natuurlijk ter beschikking stellen van andere OCMW’s. Ik denk inderdaad dat het concept elders perfect gebruikt kan worden, zonder dat het een exacte kopie van het Balense Club Actief hoeft te worden. Elke gemeente heeft immers wel haar eigenheid. En elk OCMW heeft ook subsidies ter beschikking. De middelen zijn er dus, en de knowhow ook. Club Actief is klaar om op andere OCMW’s geënt te worden”.
Een project als Club Actief staat of valt natuurlijk met de leden. We zochten drie kartrekkers op en vroegen hen wat Club Actief voor hen betekent. Alex Bergmans (37) was lid van het eerste uur. “Die brief van het OCMW om iets met sport en cultuur te gaan doen, sprak me wel aan. Ik was van tevoren nochtans nooit met cultuur bezig geweest. Het maakte gewoon geen deel uit van mijn leven. Cultuur was voor mij altijd iets dat een beetje apart stond. Iets waarvoor je speciaal tijd moest vrijmaken. En dat kwam er nooit van. Maar Club Actief gaf me de mogelijkheid om echt ‘actief’ te zijn en evenementen te organiseren. Daar voelde ik me goed bij, en dat is nog steeds zo”. Wat Club Actief concreet betekent voor Alex legt hij uit met één veelzeggend voorbeeld. “Ik was nog nooit in de bibliotheek geweest en ik woon er vlak tegenover. Al jaren kijk ik op die gevel, maar ik had er nog nooit een voet binnengezet. Het kwam zelfs niet bij me op. Ik dacht gewoon dat het niets voor mij was. Maar Club Actief heeft er een uitstapje naar georganiseerd. En sindsdien weet ik dat de bib best wel interessant is. Voor iedereen, dus ook voor mij”.Kezie Kemeajabo (45), voorlopig nog het enige lid uit het L.O.I., beaamt dat volmondig. “Ik was al wel eens in de bibliotheek geweest, maar ik vond mijn draai er niet helemaal en begreep de symbolen niet. Club Actief heeft daar verandering in gebracht”.
Club Actief bestond in het begin maar uit drie leden. Alex nam het op zich om nieuwe leden te werven. “Dat is niet eenvoudig”, legt hij uit. “De meesten van ons hebben geen culturele geschiedenis of waren nooit lid van een culturele vereniging”. En als mensen nooit van cultuur geproefd hebben, kunnen ze ook niet weten hoe lekker het smaakt. “Dat was inderdaad het probleem”, zegt Alex: “Mensen overtuigen. Dat doe je niet met brieven of folders. De enige manier die wérkt is de mond-tot-mondreclame. Ik vertel tegen iedereen hoe tof Club Actief wel is. En dat het er altijd even gezellig aan toe gaat tijdens vergaderingen. Sommige OCMW-leden wagen de stap dan wel eens. Zo zijn we toch al uitgegroeid tot een club met negen leden. Maar er moeten er nog bij komen. Het zal wat tijd vergen, maar dat lukt wel”.
Een van die personen die Alex Bergmans wist te overhalen om toe te treden tot Club Actief was zijn vriendin Ann Bruns (34). In tegenstelling tot Alex nam zij in het verleden wel al deel aan culturele activiteiten. “Ik maakte deel uit van een groepje dat zich ‘Jeugd ‘84’ noemde. We namen elk jaar deel aan de Lichtstoet in Mol met een zelfgemaakte praalwagen. Iedereen van de groep was daarbij betrokken. Ik heb hard aan die praalwagens gewerkt. Duizenden lichtjes heb ik ingedraaid. Ook het schilderen van de wagen was een vaste taak voor mij. Maar ik deed dat graag. We waren ook erg succesvol. We vielen met onze wagen bijna altijd in de prijzen. Helaas bleef het mooie verhaal niet duren. Onze groep was erg gedreven, maar we merkten dat er geen opvolging was. Er stonden geen jongeren klaar om het van ons over te nemen. Zo is ‘Groep 84’ aan zijn einde gekomen. Ik vond dat heel jammer.”Ann aarzelde dan ook niet lang toen Alex haar vroeg om lid te worden van Club Actief. “Het is een toffe groep. Ik voel me er goed bij. Maar ik verkies toch een rol in de schaduw. Alex is de kartrekker van de groep. Hij neemt de meeste initiatieven. Ik steun hem waar ik kan, maar ik blijf een beetje meer op de achtergrond”.
2007, het startjaar, was al meteen een druk jaar voor Club Actief. Alex somt de activiteiten even op. “We namen deel aan ‘Gezond Bordje Sport’, maakten een culturele uitstap naar Brussel, gingen in Hulsen naar een toneelvoorstelling kijken en bezochten de bibliotheek. En daarnaast kroop er ook veel voorbereidingswerk in het eindejaarsfeestje voor alle cliënten van OCMW en LOI. Ik houd trouwens erg goede herinneringen over aan dat feest. Ik was die avond dj, en ik heb ook gespeecht. Vijftig mensen toespreken: dat was toch iets heel bijzonders. Zoiets doe je niet elke dag”.
Maar activiteiten komen niet zomaar tot stand. Ze vergen een hoop voorbereidingswerk. Er moet een plan worden opgemaakt, uitnodigingen worden geschreven en verstuurd, praktische zaken moeten worden geregeld en problemen worden opgelost. Daarom komt Club Actief driewekelijks samen. Want er is altijd werk genoeg. Zo komt het eindejaarsfeestje alweer dichterbij en wil Alex ook nog werk maken van de uitbreiding van de groep. En bovendien worden al uitstappen naar de cultuurcentra van Mol en Leopoldsburg gepland.
Dat Club Actief een schot in de roos is, blijkt uit de cijfers. “Er is op anderhalf jaar tijd nog altijd niemand geweest die uit vrije wil Club Actief verlaten heeft. Het is al wel eens gebeurd dat een lid niet meer kon komen omdat hij verhuisd was”. Maar algemeen geldt dat de leden trouw zijn. “De eerste stap is de moeilijkste. Eens die gezet, blijft iedereen terugkomen”.
Ieder heeft wel zijn eigen reden om lid te worden van Club Actief. Alex wilde de uitdaging aangaan, Ann pakte de draad met haar culturele verleden weer op. Kezie had nog andere redenen. “Ik ben afkomstig van Togo. Ik was leraar Frans. Club Actief sprak mij om twee redenen aan. Ten eerste zag ik de mogelijkheid om er Nederlands te kunnen praten en mijn taalvaardigheid te verbeteren, gewoon door gesprekken te voeren met andere leden. Ten tweede vond ik het sociale aspect belangrijk: samen dingen doen en over allerlei zaken discussiëren. Club Actief geeft immers alle leden de mogelijkheid om vrijuit te spreken”. Zelf organiseerde Kezie samen met Komlan, een ander lid van Club Actief, al een Togolees feestje. “Een enorm succes”, zegt hij. “Er kwam veel meer volk op af dan ik had verwacht. Eerst wilde ik het feestje gewoon thuis organiseren. Maar ik merkte al snel dat ik moest uitwijken naar een zaaltje. Uiteindelijk daagden 66 mensen op. Sommigen kwamen zelfs van Leuven en Antwerpen”.Meer info
- OCMW Balen, www.ocmwbalen.be, Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. , 014 82 98 48, of
- Vormingplus Kempen, Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.
Lees dit artikel in pdf
Dit artikel verscheen ook in ons magazine Van Meerle tot Veerle, najaar 2008. Je kan dat nummer én dit artikel online lezen in de originele opmaak opDaarvoor heb je nodig op je pc. Die kan je makkelijk, snel en probleemloos installeren op je pc: klik even op het f-logo!